1. Gdzie jest Polonnaruwa?
Miasto Polonnaruwa, położone w centralnej części Sri Lanki, wchodzi w skład Trójkąta Kulturowego wyspy, do którego zaliczamy też Dambulli, odległe o ok. 80 km i oddalone o około 45 km Sigiriya.
2. Krótka historia miasta
Miejscowość ta swoją historią sięga aż XI wieku. Było drugą stolicą wyspy, tuż po opuszczeniu Anuradhapury po najazdach z południowych Indii, a swój rozgłos zawdzięcza dwóm władcom – Parakrambahu I (1153-1186) i Nissanka Malla (1187-1196), który całe swoje życie poświęcili na budowę i rozwój miasta. Powstawały nowe świątynie, pałace, zbiorniki wodne, które potwierdzały potęgę tego miejsca. Jednakże po śmierci tego drugiego rozpoczęły się wewnętrzne walki o władzę oraz ataki z zewnątrz. Ostatecznie w XIII wieku miasto zostało opuszczone przez mieszkańców i władzę nad nim powoli zaczęła przejmować natura. Sytuacja zmieniła się w XIX wieku, kiedy to w wyniku przeprowadzanych na tym terenie pracach archeologicznych miasto na nowo ożyło, do tego stopnia, że znalazło się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Dziś Polonnaruwa przyciąga turystów dwoma atrakcjami, które tworzą wspólną całość. To Muzeum Archeologiczne i ruiny Pałacu Królewskiego.
3. Na początek – Muzeum Archeologiczne.
Muzeum Archeologiczne powstało w 1962 roku, przy dużym wsparciu Holandii. Dzięki zgromadzonym artefaktom można poszerzać swoją wiedzę na temat funkcjonowania królewskiego miasta. Zaprezentowane zabytki, posągi, przedmioty codziennego użytku czy biżuteria pochodzą m.in z okresu świetności miasta i są datowane na czas pomiędzy XI a XIV wiekiem. Ponadto dla zwiedzających przygotowano makietę, na której umieszczono najważniejsze budowle, które kiedyś stały na terenie Starego Miasta. To m.in świątynia Zęba Buddy, Pałac Królewski czy pomieszczenia należące do mnichów. Jest też bardzo ciekawa plansza ukazująca jaką transformację przeszedł alfabet sinhaala, służący do zapisu języka syngaleskiego, od momentu powstania do czasów współczesnych.
Muzeum pracuje codziennie od godziny 8:00 do 17:00. W lutym 2026 roku cena biletu wejściowego to 30 dolarów, oczywiście jest to cena dla zagranicznego gościa, bo lokalni turyści płacą o wiele mniej.
4. Teren dawnego miasta.
Na ogromnej przestrzeni, bo zajmującej powierzchnię aż 122 ha, znajduje się duża liczba dość dobrze zachowanych obiektów. Przodują te, które należały do rodziny królewskiej, takie jak sala narad, jadalnia czy królewski basen. Ale znajdziemy też tu obiekty o charakterze religijnym, chociażby niewielką świątynię buddyjską i pozostałości trzech świątyń, w których przechowywano najważniejszą relikwię – ząb Buddy. Dlaczego aż trzy? Bo każdą wybudował inny władca chcąc ową relikwie mieć w swojej świątyni. Na teren całego kompleksu świątyń nie wolno wchodzić w butach i nieważne, że nie ma dachu, że jest dla nas niekompletna świątynia, przypominająca ruiny. To miejsce święte, dlatego wchodzimy boso lub zakładamy skarpetki – nawet jak pada.
-
- Pałac królewski
-
- Sala narad
-
- Basen królewski
Co warto zobaczyć na terenie Polonnaruwy?
- Pałac Królewski.
Patrząc na to co dziś widzimy trudno uwierzyć iż pałac Parakarambahu I był kiedyś wielopiętrową budowlą i otaczać go miały podwójne mury obronne. Według zachowanych źródeł pisanych z V wieku miał mieć aż 1000 pokoi rozłożonych na siedmiu piętrach. Ponieważ piętra te były drewniane to w pewnym momencie zostały strawione przez pożar i dziś nie ma po nich śladu.
- Sala rady.
Sala rady to miejsce gdzie z królem spotykała się rada złożona z książek generałów, a nawet kupców. Przed schodami prowadzącymi do tej sali konferencyjnej umieszczono kamienie księżycowe typowe dla starożytnej architektury syngalskiej.
- Basen królewski.
Na wprost pałacu można dostrzec pozostałości dość głębokiego basenu królewskiego. Warto zwrócić uwagę na gargulce w kształcie mitycznych bestii, którymi woda odprowadzana jest do znajdującego się obok kanału.
-
- Święty kwadrat
-
- Świątynie zęba Buddy
-
- Świątynie zęba Buddy
- Święty kwadrat – świątynie zęba Buddy.
Vatadage to unikalna okrągła budowla, w której przechowywana miała być relikwia zęba Buddy. Jej powstanie przypisuje się królowi Nissance Mala. Tu również przed wejściem umieszczono kamień księżycowy.
Hatadage, czyli dom 60 relikwii. Nazwa tej świątyni może odnosić się do tego, iż przechowywano w niej około 60 relikwii,w tym relikwie zęba Buddy, lub do tego, że powstała w przeciągu 60 dni. Nie jest również jednoznaczne który z władców ją wybudował, czy Parakarambahu czy Nissanka Mala.
Atadage (dom ośmiu relikwii) podobnie jak w przypadku hatadage nazwa może oznaczać ilość relikwii lub czas budowy. Jednak ta świątynia miała zostać wybudowana przez innego władcę króla Vijayabahu i datowana jest na końcówkę XI wieku. Dodatkowo kamień księżycowy znajdujący się przed wejściem miał zostać przywieziony z wcześniejszej stolicy wyspy Anuradhapura.
- Kamień księżycowy
Kamień księżycowy to charakterystyczny półokrąg stawiany między innymi przed wejściem do świątyń. Umieszczane były na nim różne wizerunki zwierząt, pojawiał się byk, łabędź, lew czy słoń. Z czasem uległo to zmianie. W momencie gdy na wyspie pojawił się hinduizm z kamienia znikają lew i byk. Lew stał się symbolem senegalskiego narodu, a byk to jedno ze świętych zwierząt tej religii i nie można zatem było po nich chodzić. Oczywiście znajdziemy dziś te zwierzęta przy świątyniach, ale umieszczano jebna balustradach.
Jakie było zadanie takiego kamienia? Kładziony tuż przed świątynią stanowił znak,że zanim przekroczysz jej próg masz zatrzymać się i wyciszyć, oczyścić swój umysł.
Kamień księżycowy
- Zbiornik wodny
Parakrama Semudra czyli Morze Parakramy to gigantyczny, bo zajmujący powierzchnię 2400 ha, sztuczny zbiornik wybudowany w XII wieku przez króla Parakarambahu I. To wielki dar władcy dla narodu senegalskiego, który miał przede wszystkim służyć lokalnym rolnikom. Dziś stanowi symbol królewskiej potęgi i oprócz funkcji nawadniającej i przeciwpowodziowej wykorzystywany jest jako miejsce rozrywki i relaksu.
Posąg Buddy Gal Vihariya
W Polonnaruwie znajduje się również najsłynniejszy posąg Buddy Gal Vihariya, tak naprawdę to trzy posągi wyrzeźbione w skale. Pierwszy przedstawia Buddę siedzącego (medytuje), drugi stojącego (oświeconego), a trzeci leżącego, czyli Buddę który osiągnął nirwanę. W buddyźmie nie używa się określenia, że ktoś zmarł tylko właśnie osiągnął ten stan. Jak to rozpoznać? W tym przypadku wystarczy spojrzeć na oczy, otwarte to znak że Budda odpoczywa, a zamknięte informują nas, że osiągnął stan nirwany. Cały teren tego starożytnego miasta został doceniony i znalazł swoje miejsce na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Informacje praktyczne
-
Zwiedzanie
Ze względu na rozległy teren Polonnaruwy, aż 122 ha, zwiedzanie na piechotę jest mocno utrudnione. Ale jest kilka alternatyw do wyboru. Po pierwsze można po tym terenie przemieszczać się autem podjeżdżając pod konkretne punkty. Jednak o wiele ciekawsze jest skorzystanie z roweru lub tuk tuka. Oferty zarówno rowerów jak i tuk tuków znajdziemy przed wejściem na teren ośrodka. I tak -wypożyczenie roweru to wydatek rzędu około 1000 LKR, a skorzystanie z tuktuka z kierowcą kosztuje od 2500 do 3500 LKR. Do tego trzeba oczywiście doliczyć jeszcze bilet wejściowy.
-
Ubiór
Na terenie całego kompleksu nie obowiązują rygorystyczne zasady co do ubioru. Można mieć odkryte ramiona czy nogi, należy jednak pamiętać o dwóch rzeczach.
Po pierwsze, bardzo wiele obiektów znajduje się na otwartej przestrzeni a palące słońce mocno daje się we znaki. Kapelusz +woda = zawsze!
Po drugie w obrębie kompleksu znajdują się świątynie, do których bezwzględnie musimy zakryć kolana, ramiona i ściągnąć buty. Zatem chusty, szale, skarpetki powinny być na naszym wyposażeniu.
Jest jeszcze jedna kwestia. Mimo tego, że teren jest rozległy, zielony, słychać śpiewające ptaki a rzucające cień drzewa zachęcają do tego by przysiąść na trawce i zrobić sobie mały piknik, to jest to tu zabronione. Jeśli musicie już coś przegryźć po drodze to koniecznie uważajcie na odważne i bezczelne małpy.